دانش آموز هستید یا دانشجو؟ دبیر هستید یا مدیر مدرسه؟ شیمانا برای شما پکیج ویژه ای دارد!  دولتی - غیردولتی - هوشمند  دبیر - مدرس - استاد  کاردانی تا کارشناسی ارشد  راهنمایی تا کنکور

بی میلی اطفال در مورد مدرسه رفتن، غالباً عادی است

تــــرس:

روانشناسان معتقدند ترس يك حالت هيجاني است نسبت به خطر يا يك محرك مضر كه شخص از آن آگاه است. عامل ترس مي تواند يك شيء باشد، يك انسان يا مسأله و موقعيت مشخص. ترس غير منطقي از مدرسه در واقع معادل واژه School refusal به معني امتناع از مدرسه رفتن است و يكي از نشانه هاي اضطراب جدايي از والدين، خانه، خانواده يا شرايطي است كه به آن دلبسته و وابسته شده بود.

علل استرس در دانش آموزان دبستانی:

مدرسه هراسی یا ترس از مدرسه:
یکی از ترس‌های معمولی کودکان که سبب ناراحتی شدید والدین آن‌ها می‌شود الف) ترس از مدرسه رفتن است: که گاه به صورت وحشت و اضطراب شدید هنگام خروج از منزل ظاهر می‌شود.

بی میلی اطفال در مورد مدرسه رفتن، غالباً عادی است ولی اضطراب شدید و دائمی طفل از این موضوع، علامت رفتار غیر عادی مهمی بوده، نشانه آن است که یا جنبه‌ای از محیط دبستان و رفتار معلمان ایجاد کننده این کیفیت است، یا اینکه محیط خانه چسبندگی شدید برای کودک دارد. تحقیقات نشان می‌دهند که ترس از مدرسه رفتن در دخترها شدت بیشتری دارد. علت اصلی مدرسه هراسی، اضطراب ناشی از جدایی والدین است. مادران این گونه اطفال نیز وابستگی‌های غیر عادی ظاهر می‌سازند و این ترس را تشدید می‌کنند. این مادران می‌کوشند فرزندان خودشان را از حوادث ناراحت کننده محافظت کنند و احتمالاً محیط مدرسه را به صورت کانونی که شاید برای طفل آن‌ها حادثه آفرین باشد تلقی می کنند. اغلب مشاهده می‌شود که پافشاری و اصرار پدر و مادر باعث پدید آمدن علائم عدم تعادل روانی واختلالات جسمانی می شود. اختلالات جسمانی به صورت دل درد، استفراغ، سردرد، سرگیجه و ضعف ظاهر می‌شود. دانستن این نکته نیز حايز اهمیت است که غالباً علايم مذکور در روزهای تعطیل از بین می‌رود. هم چنین اگر پدر ومادر یا پزشک توصیه کنند که کودک چند روزی در منزل بماند، بلافاصله علائم بیماری از بین می رود، ولی در روز قبل از رفتن به مدرسه یا همان روز علايم جسمانی مجددا ظاهر می‌شوند کودکان مبتلا به ترس غالباً علاوه بر واکنش ترس، علايم دیگری نیز از خود ظاهر می‌سازند. شایـع‌ترین این علايم عبارت‌اند از: اختلال در خواب، اختـلال گوارشی، عصبانیت، جویدن ناخـن، شب ادراری و لـکنت زبان، ترس در کـودکـان، غالباً با علايم روان تنی مانند: استفراغ، دل درد، سردرد، سر گیجه، خشکی دهان، تپش قلب و اسهال همراه است. مدرسه هراسی در بچه‌های مدرسه رو، در هر سنی که باشند دیده می‌شود، اما در 11 و 12 سالگی به اوج خود می‌رسد. اغـلب آن چـه مدرسـه هراسی به نظر می‌آید، در واقع ترس از ترک منزل است. ب)کودکان دبستانی نمی‌توانند بر اعمال خود کنترل داشته باشند: آن‌ها در حال افزایش مهارت‌های اجتماعی می‌باشند. آن‌ها یاد می‌گیرند که چطور دوست پیدا کنند. رفتارهای تهاجمی خود را کنترل کنند و اضطراب و هیجانات خود را کنترل کنند. اگر معلمین و اولیا با این مسائل به عنـوان اصول تکامـل طبیعی برخورد نکنند، این مسائل به منابع استرس‌زا تبدیل می‌شوند. بچه‌ها در سنین شروع دبستان آماده یادگیری هستند. به همین دلیل سن شروع مدرسه در این سن می‌باشد. آن‌ها باید مشتاق و آماده یادگیری باشند.

علايم استرس در دبستانی‌ها شامل:

1 ـ ترس و کابوس‌های شبانه: شکایاتی مانند دل درد و سردرد نشان می‌دهد که اطفال تحت استرس هستند و والدین این دردها را بیش از یک بیماری جسمی می‌دانند. این مشکل چیزی نیست که کودک آن‌را از خود ساخته باشد. کـودکـان به وسیله سردرد و دل درد می‌خواهند از چیزی فرار کنند اما این یک مشکل واقعی است و می‌تواند راهی باشد برای این‌که آن‌ها خود را با استرس‌ها تطابق بدهند.2 ـ منفی بافی و دروغگویی: راه مقابله با این مسأله این است که والدین بدون اینکه دروغ کودک را تايید کنند آن‌را بزرگ نکنند و به او بگویند اگر این‌طور بود خیلی خوب بود. به این طریق والدین نه دروغ را قبول کرده‌اند و از طرفی احساسات او را نیز سرکوب نکرده‌اند و به این وسیله اولیاي کودک می‌توانند با هم صحبت کنند.3 ـ محرومیت و خجالتی بودن افراطی: همه ما تقریباً با اخلاق بچه‌ها آشنایی داریم، همـه بچـه‌ها با یک سرعت بالغ نمی‌شوند. بعضی از بچه‌ها در پذیرش بعضی از چیزها کند هستند.اگـر فرزند ما زود عصبـانی شـده و پرخاشگـری می‌کند و زودتر از بقیه آشفتـه می‌شود، به او کمک کنیم تا راهی برای تخلیه هیجانات خود پیدا کند. اگر کودک ما بعد از مدرسه نیاز به تحرک دارد، به او پیشنهاد ورزش کنیم. اگر فرزند ما نیاز به آرامش دارد به او توصیه کنیم به موسیقی گوش دهد. سعی کنیم از کودکانمان سؤال کلی نپرسیم بلکه با آن‌ها بیشتر صحبت کنیم و سؤالات جزئی‌تر بپرسیم.

علل استرس در دانش‌آموزان راهنمايی:

در دوره راهنمایی کودکان در حال عبور از طفولیت به بزرگسالی هستند، و دوران سختی را سپری می‌کنند با وجود تغیيرات زیاد کودکان دوره راهنمایی ممکن است احساس ناتوانی در برابر وضعیت‌های مختلف داشته باشند در حالی‌که قبلاً به راحتی با مشکلات روبه‌رو می‌شدند. ورود به دوره‌ راهنمایی باعث تغییر محیطی ناگهانی می‌شود که می‌تواند کاملاً ناراحت کننده باشد. دانش‌آموزان زمانی که به خانه بر می‌گردند کاملاً تحت استرس هستند و لازم است با آن‌ها صحبت کنیم و زمانی است که باید به حرف‌های آن‌ها گوش کنیم. این مسأله واقعاً مشکل و برخورد با آن سخت است، آنان باید بفهمند که ما مشکل آنان را حس می‌کنیم و در خانه احساس امنیت و راحتی کنند. وادار کردن نوجوان‌ها به صحبت خیلی سخت است و آن‌ها به راحتی حرف نمی‌زنند آن‌ها مایل هستند فقط با دوستانشان صحبت کنند.نوجوانها فکر می کنند نمی‌توانند روابط خوبی را با همسالان خود حفظ کنند، همچنین آن‌ها نمی‌خواهند شکست بخورند. باید با آن‌ها به شکل مهربانانه و حمایتی رفتار کنیم. این اطمینان را به آن‌ها بدهیم که می‌توانند مشکلات خود را در خانه حل کنند. انجام وظایف توسط والدین به نسبت زمان دبستان وقت بیشتری می‌گیرد. آن‌ها نیاز دارند که زندگی والدینشان با ثبات باشد و همان‌طور که ماجراهای مختلفی در زندگی آن‌ها رخ می‌دهد، زندگی والدین همیشه با ثبات در جای خود قرار دارد در اين سن اضطراب جدايي جاي خود را به امتناع از مدرسه رفتن مي‌دهد، در واقع در اين مقطع امتناع از مدرسه رفتن مطرح مي‌شود نه ترس و آن به دليل كسب تجربه‌هاي عيني است از حضور در مدارس ابتدايي، مشاهده رفتارها، ارايه اطلاعات واقعي يا غيرواقعي از مقطع تازه، توسط همسالان، افراد خانواده و غيره، وابسته شدن و عادت به حضور يك معلم در تمامي دروس، تعداد كم دانش‌آموزان كلاس و ترس از حضور در كلاس‌هاي حجيم يا معلم‌هاي مرد (بيشتر براي پسرها)، عدم آگاهي نسبت به مقطع، قوانين و مقررات مدرسه، سختگيري كادر اجرايي و دبيران و در صورتي كه از نظر آموزشي ضعيف بوده باشند، ترس از ناتواني و شكست تحصيلي. اين دوره از حساس‌ترين دوران زندگي فرد است. تحولات مربوط به بلوغ، رشد فكري و رواني، تمايل به استقلال طلبي، تغيير در ارزش‌ها و تحولات جسماني از اين سن آغاز مي‌شود. نوجوان در اين سن بسيار حساس، زودباور و تأثيرپذير است. تجربه‌هاي قبلي از نحوه رفتار معلم، محيط آموزشي، ناظم و مدير و روابط با همسالان در چگونگي واكنش او نسبت به محيط تازه مؤثر است. بي‌ترديد در آغاز هر پايه به طور طبيعي مواجه با نوعي دلشوره، اضطراب و نگراني نوجوانان در برخورد با محيط تازه تحصيلي خواهيم بود. اخلاق و رفتار معلم، طرز تفكر او، سطح فرهنگي، كيفيت و نحوه آموزش دروس، و برخوردش با مسائل و مشكلات بچه‌ها، روش كلاسداري و تدريس‌اش و شيوه‌هاي انضباطي او، جاذبه و دافعه‌اش، تشويق و تنبيه، نظم و ترتيب در دوره ابتدايي و آغاز دوره راهنمايي تأثير سازنده يا مخرب در افكار و واكنش‌هاي او به محيط تازه دارد.

 علل استرس در دانش‌آموزان دبیرستانی:

یک مسأله مهم برای بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی اجبار والدین برای فرستادن آن‌ها به دبیرستانی است که فکر می کنند بهترین است. دانش‌آموزان دبیرستانی کاملا آگاه هستند که برای ورود به دانشگاه باید تلاش زیادی بکنند. همانند کودکان این استرس می‌تواند باعث نمرات پایین و رفتارهای معکوس شود. پاسخ به استرس می‌تواند خود را به شکل ایجاد اختلالات در خوردن و مشکلات اجتماعی نشان دهد. باید این علائم را بشناسیم و برای مقابله با آن آماده باشیم.باید مراقب تغییر در وضعیت نمره‌ها، میزان توجه، کند عمل کردن، فقدان پاسخ‌دهی در کلاس یا منزل باشید. تغییرات ممکن است به شکل انزوا یا یک فعالیت برعکس مثل موزیک عجیب و غریب خود را نشان دهد. علل استرس: استرس خیلی زود و از دوران کودکستان شروع می‌شود. استرس بازی را به رقابت در ورزش، کوشش برای برتری و دوستی را به روابط اجتماعی تبدیل می‌کند. به گفته یکی از کارشناسان دانش‌آموزان در وضعیتی قرار می‌گیرند که باید مرتباً پیشرفت کنند و آن‌ها احساس می کنند که از هیچ حمایتی برخوردار نیستند. کودکان در محیطی قرار گرفته‌اند که آن‌ها را به خاطر خودشان نمی‌خواهند بلکه آن‌ها را برای موفقیت‌هایشان دوست دارند. همه این عوامل، استرس را می‌سازند. یک روانپزشک اطفال می‌گوید: ما بدون استرس زنده نیستیم. او می‌گوید: درگیر و تحت فشار بودن باعث می شود که ما چیزهای جدید را یاد بگیریم و مغز ما عملکرد خود را حفظ کند. گاهی با استرس خیلی زیاد، اطفال کارایی خود را از دست می‌دهند. یکی از کارشناسان بهداشت و تغذیه می‌گوید: سوء تغذیه باعث ناآرامی و انزوای کودک می‌شود و قدرت فراگیری و توان جسمی او را می‌گیرد. معلمان باید با شناسایی آنان تغذیه مناسب در حد دوستانشان برای آن‌ها تهیه کنند تا کودک با دیدن تغذیه دیگران افسرده و ناراحت نشوند. برخی معلولیت‌های جسمی مانند دیداری، شنیداری، گفتاری، باعث استرس دانش‌آموزان می‌شود. زیرا این معلولیت‌ها موجب استرس فراوان کودک و سرخوردگی و افسردگی و انزوای او می‌شود. کودک اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهد که این مسائل با راحت ترین راه‌ها رفع می‌شود. یکی از مهم‌ترین و عمده ترین استرس در دانش‌آموزان نمره و امتحان است. تبعیض قایل شدن در ابراز محبت به دانش‌آموزان، تفاخر برخی دانش‌آموزان به همتایان خود، برنامه‌ریزی نادرست درسی در یک هفته به‌گونه‌ای که چند درس سخت در یک روز قرار گیرند. تکليف‌هاي سنگین شب و رفتار نادرست کادر مدرسه با دانش‌آموزان از مهم‌ترین عوامل استرس‌زا در دانش‌آموزان است آنچه معمولاً مورد كم‌توجهي مسوولان و دست‌اندركاران مدارس و آموزش و پرورش قرار مي‌گيرد، توجه به فضا و محيط فيزيكي مدارس است! با يك نگاه به كودكستان‌ها و پيش‌دبستان‌ها مي‌بينيم از كوچكترين فضايي براي جلب توجه به ايجاد شوق در بچه‌ها استفاده مي‌كنند. جذابيت، شادابي و طراوت محيط آموزشي نقش مهمي در جذب، ايجاد آرامش دروني و علاقه به حضور در مدرسه دارد. كمتر مدرسه‌اي را مي‌بينيد كه ديوارهايش آجري نباشد! در واقع در مقطع ابتدايي جذابيت و زيبايي فضاي مدرسه و استفاده از رنگ‌هاي شاد و تصاوير جذاب و جالب به همراه وجود فضاي سبز در مدرسه مي‌تواند در تغيير نگرش و كاهش اضطراب بچه ها مفيد باشد. كلاس‌هاي كوچك و تاريك يا بسيار وسيع با تعداد زياد دانش‌آموز، بچه‌ها را در نخستين تجربه حضور در مدرسه وحشت‌زده مي‌كند!

علائم هشداردهنده‌ي استرس به چهار دسته تقسیم می‌شوند: 1- ذهنی 2- جسمانی 3- عاطفی و روانی 4- رفتاری

الف)علائم ذهنی: کاهش یا عدم تمرکز، فراموش‌کاری، ناتوانی از به‌دست آوردن اطلاعات جدید، کاهش میزان هماهنگی ذهنی،از هم گسیختگی افکار، بی‌دقتی، پرخاشگری، افسردگی، گوشه‌گیری، نگرانی بیش از حد ب)علائم جسمانی: سردرد میگرنی، تنفس نامنظم، تپش ناگهانی قلب، تنگی نفس حتی هنگام استراحت، بی‌قراری و به خود پیچیدن، پرش‌های عصبی، سرگیجه، خستگی مفرط، شکم درد و دل آشوبه، تهوّع

ج)علائم عاطفی و روانی: اضطراب، ترسهای بیمار گونه، هجوم هراس وپریشانی، پرخاشگری، بدگمانی، افسردگی، تغییر خلق و خو، دیدن کابوس‌های شبانه ، نگرانی بیش از حد، گوشه‌گیری

د)علائم رفتاری: پرخوری، کم اشتهایی، بی‌اشتهایی، نرسیدن به سرووضع خود، کناره‌گیری از دیگران، جویدن ناخن، چنگ‌زدن به موها، دست کشیدن به چانه و گونه، داشتن افکار مزاحم و بی‌مورد، وسواسی شدن.

برای پیشگیری از استرس مدرسه باید به نکات زیر توجه کرد:

1ـ زمانی را با کودکان خود سپری کنید، سعی کنید محیط خانه برای بچه‌ها با ثبات باشد.

2ـ در مورد قوانین خانه با هم مذاکره کنید.

3ـ فقط با بچه‌ها صحبت نکنید بلکه باید با آن‌ها ارتباط برقرار کنید. والدین مراقب استفاده زیاد از حد اینترنت باشند بخصوص زمانی‌که وقت زیادی را در اتاق‌های گفتگوی اینترنت می‌گذرانند، به هر حال دوری از ارتباط طبیعی با فرزندان می تواند علامتی از یک مشکل باشد.برگزاری آزمون‌های تشخیصی در طول سال تحصیلی می‌تواند اضطراب روزهای قبل و بعد از امتحان دانش‌آموزان را از بین ببرد. داشتن آرامش در زمان آزمون 24 ساعت قبل از آن، به بالا رفتن موفقیت تحصیلی در دانش‌آموزان کمک می‌کند و بهترین راه جلوگیری از نگرانی، مطالعه مستمر در طول سال تحصیلی است. والدین به هیچ وجه نباید در زمان امتحانات، دانش‌آموز را تحت فشار قرار دهند و او را وادار به خواندن زیاد درس کنند. امتحانات در واقع ملاک و معیار تشخیص رشد علمی برای هر دانش‌آموز است. و در یک یا دو شب هیچگاه نمی‌توان مطالب یکساله را فرا گرفت دانش‌آموزانی که در طول سال تحصیلی مطالعه داشته‌اند با آرامش قبل از امتحان به راحتی می‌توانند از سد آن عبور کنند. والدین به هیچ وجه نباید با وارد کردن فشار روحی به دانش‌آموزان در موقع امتحانات استرس و اضطراب برای آنان ایجاد کنند. در بین فراگیری علمی دانش‌آموزان تفریح نیز لازم است و این در حالی است که برخی والدین دانش‌آموز را در خانه حبس کرده تا مبادا نمره امتحانی آنان کم شود. یک پزشک متخصص تغذیه نیز می‌گوید: تغذیه درست در موقع امتحانات باعث بالا رفتن ضریب هوشی و کاهش استرس در دانش‌آموزان می‌شود. خواب شبانه بهترین خواب برای دانش‌آموزان در موقع امتحانات است، دانش‌آموزانی که ضریب یادگیری خود را کاهش می‌دهند در موقع امتحانات از خواب شبانه خود برای درس خواندن استفاده می‌کنند. فرزند خود را تشویق کنیم تا با معلمانش رابطه برقرار کند. به فرزند خود کمک کنیم تا بر اساس قواعد و اصول آموزشی صحیح برای امتحان آماده شود. بهترین درمان استرس در این بیماران، ورزش، خواندن کتاب‌های طنز و مصور و تماشای فیلم‌های کمدی است. ما فرهنگیان سعی کنیم در کلاس درس محتوای کتاب‌ها را به روش عملی به دانش‌آموزان انتقال دهیم. تا فراگیری دروس برای آن‌ها دلپذیرتر باشد. همچنین در برگزاری مراسم صبحگاهی ورزش را با موسیقی شاد انجام دهیم، زیرا موسیقی استرس را تا حدودی کاهش می‌دهد و بیشتر به روزهای میلاد امامان اهمیت بیشتری دهیم. پس از بیان راهکارهای مقابله با استرس باید این را متذکر شوم که: اگر چه ممکن است بسیار ساده و پیش پا افتاده به‌نظر برسد ولی زمان کافی را با کودکان خود نمی‌گذرانیم. همچنان‌که سن نوجوانان بالاتر می‌رود والدین به‌جای اینکه کارگردان باشند بیشتر نقش مربی را پیدا می‌کنند. اصل و مبانی ارتباط با سایر افراد و حضور در مکان‌های مختلف باید وجود داشته باشد. والدین باید تا حدی از کنترل فرزند خود دست بکشند! البته زیرنظر داشتن فرزند در این زمان از همیشه مهم‌تر است.

چند توصیه برای والدین: آن چه در ابتدا انتظار می‌رود والدین بدان عمل کنند، اهمیت دادن به ترسها و نگرانی‌های فرزندان است. هیچ گاه نباید ترس و نگرانی‌های فرزند را به مسخره گرفت. به صحبت‌های فرزند خود با دقت گوش دهید و با او همدلی کنید. به فرزند خود نشان دهید از این که او این قدر نگران است، شما نیز ناراحت هستید و سعی دارید عامل ترس و نگرانی را از بین ببرید. اجازه دهید کودک‌تان در مورد عامل استرس به راحتی با شما صحبت کند و از احساسات خود بی پرده با شما سخن بگوید. از فرزند خود نخواهید که راجع به عامل ترس خود سخن نگوید یا راجع به آن فکر نکند. اگر فرزند شما مدرسه هراسی دارد، ابتدا لازم است مشخص کنید علت این ترس، مدرسه است یا خانه. صاحب‌نظران معتقدند که بهترین درمان مدرسه هراسی، برگرداندن کودک به مدرسه است. به خاطر داشته باشید که مادری قاطع و معلمی مصمم و فهمیده می‌تواند به تدریج بچه را برای آمدن به کلاس درس ترغیب کنند. سعی کنید از ایجاد وابستگی افراطی و چسبندگی در فرزند خود بپرهیزید. به فرزند خود مسوولیتی را محول کنید که ضمن منطبق بودن با توانمندی وی، نیازمند کوشش‌های فردی او باشد. به فرزند خود بیاموزید افکار مثبت مانند «من ترس خود را کنترل می‌کنم، به جای افکار منفی از شدت ترس خواهم مرد» را جایگزین کند. تحقیقات نشان می‌دهند پر استفاده ترین رویکرد درمانی برای کودکان مضطرب و ترسو، خودآموزی کلامی است.
در صورتی که احساس می‌کنید ترس‌های کودک شما بیش‌تر از حد متداول می‌باشد، سعی کنید با یک روانپزشک و روانشناس تماس بگیرید.

برچسب ها:آزمون آنلاین,تست,نمونه سوال,جزوه,امتحان,کنکور,آزمون اینترنتی,کارشناسی ارشد